Էսսե

Ազգայինը Ընդդէմ Սեփականի

12 / 12 / 2023

Յաճախ կը քննարկուի, թէ ինչպիսի՞ յատկանիշներ հարկաւոր են ազգի մը պահպանման համար։ Երկիրի մը պետութիւնը ինչպիսի՞ ուղղահայաց պէտք է որդեգրէ ծառայելու յանուն այդ նպատակին։ Պատասխանը շատ պարզ է ու յստակ. Լեզուի, պատմութեան եւ ազգային արժէքներու պահպանման միջոցով։

Այս գաղափարի հիման վրայ եթէ վերցնենք Հայաստանի օրինակը, կը տեսնենք այն ցաւալի իրավիճակը, որ կը տիրէ մեր շուրջը։ Կարճ ըսելով, վերջին ազգային պետութիւնը երեւի թէ Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւնն էր, իսկ ատկէ ետք եկող վարչակարգերը, թէ ինչ կարելի է անուանել՝ այլեւս կը ձգեմ ձեր երեւակայութեան։

Պահ մը անդրադառնանք թէ ինչո՞ւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան յաջորդող վարչակարգերը, այսինքն՝ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւնը եւ Հայաստանի Բ. Հանրապետութիւնը, ազգային պետութիւններ չեն համարուիր։

Սկսելով Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութենէն, նախ ըսեմ որ այս անուանումը մեր յիշողութենէն պէտք է վերացուի։ Աւելի զարհուրելին, որ շատերը կ՚անուանեն զայն, իբրեւ Հայաստանի Բ. Հանրապետութիւն։ Սակայն խորքին մէջ, Հայաստանի այդ օրուան տարածաշրջանը պարզապէս Ռուսական կայսրութեան մէկ մասնիկն էր։ Կայսրութիւն մը, որուն իշխանութիւնը սպիտակ ղեկավարներէն անցաւ կարմիր ղեկավարներոն ձեռքը։ Այս բռնապետական վարչակարգին տակ ապրելով, մէջտեղ եկաւ Հայու այլ մտածելակերպ։ Խորհրդային իշխանութիւնները ձգտեցան ապահովելու իւրաքանչիւր անհատի նուազագոյն սեփական կարիքները, գոհացնելով հայ բնակչութիւնը։ Սակայն, ասոր դիմաց զրկեց ազգային արժէքներու եւ գաղափարախօսութեան դրսեւորում։ Նպատակը մէկն էր՝ ցուլել հայ ժողովուրդը։ Աւելին, անոնք ճնշման բոլոր միջոցները օգտագործեցին հեռացնելու համար ազգայնական զարթօնքի «օրհասը»։ Ձերբակալեցին եւ աքսորեցին բազմաթիւ մտաւորականներ եւ գործիչներ։ Այս բոլորի շարքին կային մեծագոյն հերոսական դէմքեր, ինչպէս՝ Գարեգին Նժդեհ, որուն զրպարտեցին «Ֆաշիսթ» անուանելով։ Բայց իրականութիւնը այլ էր, ան ոչ թէ «Ֆաշիսթ» էր (ըստ Նազի-գերմանական բացատրութեամբ), այլ ազգայնական, ով վտանգ կը սպառնար խորհրդային իշխանութեան։

Անցնելով ներկայ Հայաստանի Բ. Հանրապետութեան վարչակարգին, ըսեմ որ անոր անուանումը ճիշդ է, որովհետեւ այն անկախ պետութիւն մըն է եւ ոչ թէ կայսրութեան մը մէկ մասնիկը։ Սակայն կոչել զայն իբրեւ ազգային պետութիւն, հարցական է։ Իսկ ինչո՞ւ։

Հայաստանի Բ. Հանրապետութիւնը իր հիմնադրման սկզբնական շրջանին ապրեցաւ զարթօնքի եւ ազգային արժէքներու վերածննդեան ժամանակաշրջան մը։ Անոր յաջորդեց Արցախեան շարժումը եւ ազատագրումը։ Սակայն, ազգայնական շարժման էջը փակուեցաւ այդտեղ։ Իսկ ո՞վ է մեղաւորը։ Հայաստանի Բ. Հանրապետութեան շարունակական բոլոր ղեկավարները։

Հայաստանի Բ. Հանրապետութեան առաջին նախագահ Լեւոն Տէր-Պետրոսեանի արարքները գաղտնիք չեն։ Ան առաջին դաւադիր ղեկավարն էր, ով դրսեւորեց Հայոց Ցեղասպանութեան մոռացման եւ Արցախի յանձման գաղափարները։ Աւելին, արտաքսելով ընդդիմադիր կուսակցութեան՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, ցանկապատ մը քաշեց Հայաստանի հայ բնակչութեան եւ սփիւռքահայութեան միջեւ։ Անոր յաջորդեցին Ռոպէրթ Քոչարեանը, ապա Սերժ Սարգսեանը, որոնց ժամանակաշրջանին մասամբ վերակազմուեցաւ Հայաստան-սփիւռք կապը։ Իսկ ազգային արժէքներու առումով, Հայաստանը կրկին ապրեցաւ չափաւոր զարգացում մը։ Սակայն, այս բոլորի կողքին զարգացաւ նաեւ պետական փտածութիւնը, որ խափանեց Հանրապետութեան ընդհանուր զարգացման եւ հզօրացման ուղին։ Այս իշխանութեան արարքները, որոնք մեծ ազդեցութիւն ունեցան ժողովուրդի սեփական կեանքէն ներս, պատճառ դարձան, որ այսօրուան վարչապետ՝ Նիկոլ Փաշինեանը, 2018-ին յաջողի իշխանափոխութիւն իրականացնել։

Իսկ ի՞նչ տեսանք ներկայ իշխանութեան օրօք. Արցախեան նոր պատերազմ, հազարաւոր նահատակներ, Արցախի ամբողջական յանձնում եւ հայաթափում, Հայոց Ցեղասպանութեան մոռացման գործընթաց, ազգային արժէքներու ոտնակոխում, խորհրդային իշխանութեան նման՝ հերոսական ազգայնականներու անարգում – ի մասնաւորի Գարեգին Նժդեհի «Ֆաշիսթ» անուանման վերածագում, Հայաստան-սփիւռք կապի վատթարացում եւ այլ ազգակործանման արարքներ։ Սակայն, այս բոլորի հանդէպ, ներկայ իշխանութիւնը տակաւին կը շարունակէ ունենալ հետեւորդներ։ Իսկ ինչպէ՞ս։ Սեփական կեանքի կարիքներու ապահովման միջոցով։ Ժողովուրդի մէկ մասը կեանքի փորձարութեան հետեւանքով դարձած է սեփական պէտքերու գերի, չգիտակցելով, որ այդ բոլոր յարմարաւէտ պարագաները անիմաստ են եւ ժամանակաւոր առանց ազգային արժէքներու պահպանման։

Ազգային ընդդէմ սեփականի բանավէճի մէջ, միշտ ազգայինն է որ կը յաղթէ։ Լաւագոյն օրինակը՝ սփիւռքահայութեան գոյատեւումն է, ի մասնաւորի՝ Լիբանանահայութիւնը։ Լիբանանի Հայ բնակչութիւնը ունեցաւ շատ դաժան պատմութիւն։ Նախ ենթարկուեցաւ Հայոց Ցեղասպանութեան ոճիրին, ապա Լիբանանի մէջ հաստատուելէ ետք, ականատես դարձաւ բազմաթիւ պատերազմներու եւ ներքաղաքական ու տնտեսական տագնապներու։ Սակայն, շնորհիւ համայնքի ղեկավար մարմիններու վարած ազգային քաղաքականութեան, Հայ ժողովուրդը ոչ միայն վերակառուցեց իր սեփական կեանքը, այլեւ կարողացաւ եւ կը շարունակէ յաղթահարել բոլոր մարտահրաւէրները, պահապանելով իր լեզուն, պատմութիւնն ու ազգային արժէքները։

Հետեւաբար, առանց ազգային արժէքներու պահպանման, առիթ չենք ունենար մեր սեփական կեանքերու դասաւորման համար։ Իւրաքանչիւր հայ պէտք է գիտակցի, թէ իր ընտանիքը միայն տան չորս պատերուն մէջ չէ, այլ կայ միլիոնաւոր անդամներէ բաղկացած մեծ ընտանիք մը, ամբողջ ազգ մը։ Առ այդ, բոլոր հայութիւնը իր միաւորման ուժը պէտք է գտնէ ազգային արժէքներու մէջ, որպէսզի դիմադրէ դաւադրաբար եւ փտածութեամբ վարող իշխանութիւններուն եւ վերջապէս կարողանանք վերածաղկելու մեր Ազգն ու Հայրենիքը։

 

Յարութ Մարկոսեան

 

Related Posts